Η ΚΑΣΤΟΡΙΑ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ

 

Αν και η περιοχή ήταν πάντα στην ιστορία μια σχετικά απομονωμένη επαρχία, μακριά από τα μεγάλα κέντρα των αυτοκρατοριών και της ιστορικής δράσης, είχε μια ξεχωριστή αρχοντιά που την διέκρινε από τις γύρω της περιοχές. Είναι δύσκολο να πούμε που οφείλεται αυτή η ιδιαιτερότητα. Ισως στο ότι φαίνεται να ήταν σημαντική περιοχή από τα νεολιθικά προϊστορικά χρόνια κι αυτό να της έδωσε μια πρωτοκαθεδία από πολύ νωρίς. Ισως στο ότι φαίνεται να έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανάδυση των μακεδονικών φύλων, που έμελλαν να κυριαρχήσουν στον ιστορικό χώρο μετά τον 5ο αι. Ισως, βέβαια, να αρκούσε η ξεχωριστή μαγεία της λίμνης της. Πάντως είναι βέβαιο ότι από τα χρόνια του περάσματος από την Υστερη Αρχαιότητα προς τον Ελληνικό Μεσαίωνα, η Καστοριά είναι μια πόλη που κυριαρχεί στον ευρύτερο χώρο της Δυτικής Βαλκανικής. Μιά πόλη που επιζητούν την κυριαρχία της όλοι τα γύρω αναδυόμενα βασίλεια και που φροντίζουν για την διατήρησή της όλοι οι βυζαντινοί αυτοκράτορες και μάλιστα όσοι είχαν κάποιο πρόγραμμα αναγέννησης της ελληνικής κυριαρχίας στην Βαλκανική.

Τέτοιες συνθήκες δημιουργούν κοινωνική κινητικότητα και πολιτιστική παραγωγή. Γίνονται η αφορμή να αναπτυχθούν οι ανθρώπινες δραστηριότητες και να γραφεί ιστορία. Ομως φέρνουν και την διεκδίκηση, τον πόλεμο, την πολιτική αναστάτωση. Κι αυτά δεν της έλειψαν της Καστοριάς, μέχρι και τα δραματικά χρόνια του τέλους του 19ου αι. μέχρι τα μέσα του 20ου. Οπου η Καστοριά και τα γύρω βουνά της ήταν το κέντρο των εθνικών συγκρούσεων του Μακεδονικού Αγώνα, καταρχήν, και του αδελφοκτόνου Εμφυλίου, στο τέλος.

Οι ιστορικές περιπέτειες πάντως δεν ακύρωσαν την ιδιαίτερη δυναμική και παραγωγική φύση των κατοίκων της. Η εμπορική κλίση τους, πού φαίνεται να έχει τις ρίζες της στα αρχαία χρόνια, αναπτύχθηκε ιδιαίτερα στα βυζαντινά χρόνια και συνδυασμένη με την ανάπτυξη της βιοτεχνίας —με κορυφαία της εκδήλωση αυτήν της επεξεργασίας της γούνα— έκανε την πόλη κέντρο με μεγάλη οικονομική ακτινοβολία. Αυτή η πορεία όχι μόνο δεν ανακόπηκε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, αλλά από τον 17ο αι. και μετά έγινε ακόμη πιό δυναμική και εξωστρεφής. Σαν αποτέλεσμα όλων αυτών, η περιοχή της Καστοριάς κληρονόμησε μια παράδοση πνευματικής και κοινωνικής-οικονομικής ζωηρότητας, που την έκανε μοναδική στον υπόλοιπο χώρο της, κατά κύριο λόγο, αγροτοποιμενικής Δυτικής Μακεδονίας.

Παρακαλώ περιμένετε. Η αναζήτηση θα διαρκέσει μερικά δευτερόλεπτα.