ΟΙΚΙΣΜΟΙ & ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

Καστοριά

Η πόλη της Καστοριάς είναι ένα διαμάντι στο στέμμα της Μακέδονίας. Ενας από τους ομορφότερους προορισμούς της ελληνικής ενδοχώρας. Η μοναδική φυσική ομορφιά του περιβάλλοντός της σε συνδυασμό με την ιδιαίτερη πολεοδομική της συγκρότηση και το πλήθος των μοναδικών μνημείων της, την έχουν κάνει διάσημη και πέρα από τα σύνορα της πατρίδας μας.

Είναι χτισμένη στις όχθες της ομώνυμης λίμνης, σε μία της χερσόνησο, ανάμεσα στα βουνά Βίτσι και Γράμμο, δίνοντας την εντύπωση νησιού.

Αν και η διαδρομή της ανθρώπινης δραστηρότητας στην περιοχή έχει τις αρχές της στα βάθη της προϊστορίας, όπως μας αποκαλύπτει ο νεολιθικός λιμναίος οικισμός του Δισπηλιού, η σημερινή πόλη ιδρύθηκε από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό (6ος αι.) στα πλαίσια της δημιουργίας ισχυρών καστροπόλεαων στα ακριτικά και στρατηγικά κρίσιμα μέρη της αυτοκρατορίας. Η αυτοκρατορική της καταγωγή και η σημασία της θέσης της, χάρισαν στην Καστοριά μια αρχοντιά που αποτυπώνεται στα πλήθος των βυζαντινών μνημείων της. Η πόλη είναι διάσημη στην διεθνή βιβλιογραφία για τον μεγάλο αριθμό των μοναδικών εκκλησιών της. Μοναδικών, τόσο από αρχιτεκτονική άποψη (πρόκειται για πρωτότυπους, εξαιρετικά κομψούς, μικρούς ναούς, έξοχα διατηρημένους), όσο και από ζωγραφική-διακοσμητική. Η Καστοριά είναι ένα αληθινό μουσείο του μεσαιωνικού μας πολιτισμού.

Η Τουρκοκρατία ξεκινά τον 15ο αι. και έγινε αφορμή σημαντικής μετανάστευσης Καστοριανών στην Κεντρική Ευρώπη, όπου δημιούργησαν ζωηρές παροικίες. Η ίδια η πόλη, παρέμεινε, στην πλειοψηφία της ελληνική, με οργανωμένη κοινότητα και σημαντική οικονομική ζωή, κυρίως χάρη στην επεξεργασία και εμπορία της γούνας.

Στα νεότερα χρόνια η περιοχή ταλαιπωρήθηκε πολύ τα χρόνια πρίν και κατά την διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα, καθώς βρισκόταν στο κέντρο των εθνικιστικών συγκρούσεων και αγριοτήτων. Τό ίδιο ταλαιπωρήθηκε κατά την διάρκεια του αδελφοκτόνου Εμφυλίου πολέμου, του οποίου η τελευταία και πιό δραματική φάση έλαβε χώρα στα βουνά της περιοχής της. Σήμερα, η πόλη περνά μια δεύτερη νεότητα χάρη στην τουριστική της ανάπτυξη και στην ανάδειξη των φυσικών και πολιτιστικών θησαυρών της.

Είναι πολύ δύσκολο εδώ να αναφερθούν όλες οι βυζαντινές εκκλησίες που φιλοξενεί η πόλη. Είναι τόσες πολλές και τόσο σημαντικές για την πολιτιστική ιστορία της χώρας μας και του ευρύτερα ευρωπαϊκού μεσαιωνικού κόσμου, που ο χώρος δεν αρκεί να παρουσιαστούν χωρίς να αδικηθούν. Ο ενδιαφερόμενος επισκέπτης θα πρέπει να αναζητήσει τις πολλές και κατατοπιστικές έντυπες πληροφορίες που θα βρει επί τόπου. Εντελώς ενδεικτικά θα αναφέρουμε τους Αγ. Αναργύρους, με τις εξαιρετικές νωπογραφίες του 11ου και 12ου αι., τον Αγ. Αθανάσιο του Μουζάκη (14ος αι.), τον Αγ. Νικόλαο του Κασνίτζη (12ος αι.), με την αρχοντική κομνήνεια τέχνη του, τον παγκοσμίως γνωστό για τις πολύ παλαιές νωπογραφίες του (του 9ου αι.) Αγ. Στέφανο, την επίσης διάσημη Μονή Παναγίας Μαυριώτισσας (12ος αι.), τον Ταξιάρχη Μητροπόλεως (10ος αι.), μνημείο μεγάλης αρχαιολογικής αξίας, και τον ναό σύμβολο της Καστοριάς, την Παναγία Κουμπελίδικη, ένα κτίσμα κόσμημα για την πόλη, ένα υπόδειγμα κομψότητας.

Η Καστοριά διασώζει και έναν σημαντικό αριθμό αρχοντικών που αποτελούν πολύτιμα δείγματα της νεώτερης αστικής βαλκανικής αρχιτεκτονικής (17ος-19ος αι.) και που επιβεβαιώνουν την σημασία της πόλης για την αρχιτεκτονική ιστορία του τόπου μας στην διάρκεια των αιώνων.

Σε μιά πόλη σαν αυτήν δεν θα μπορούσε να λείπει ένα Βυζαντινό Μουσείο. Το Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς βρίσκεται στην κορυφή του λόφου της βυζαντινής ακρόπολης. Στην μόνιμη έκθεση περιλαμβάνονται εικόνες, που προέρχονται από πολυάριθμους βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς ναούς της πόλης της Καστοριάς και χρονολογούνται από τον 12ο μέχρι και τον 17ο αι. Επίσης η πόλη διαθέτει ένα πολύ ενδιαφέρον Λαογραφικό Μουσείο, που βρίσκεται στην παραδοσιακή συνοικία Ντουλτσό και στεγάζεται σε αναπαλαιωμένο αρχοντικό του 18ου αι. Σε ένα άλλο αναπαλαιωμένο αρχοντικό, αυτό των αδελφών Εμμανουήλ, στεγάζεται το Ενδυματολογικό Μουσείο.

H πόλη διαθέτει εξαιρετικές τουριστικές υποδομές, καθώς υποδέχεται μεγάλο αριθμό επισκεπτών και τουριστών, που της προσδίδει ένα πολύ ζωηρό χρώμα.


Πολυκέρασος

Μόλις 3χλμ. από το χιονοδρομικό (13χλμ. από το Νυμφαίο και 23χλμ. από την Καστοριά) βρίσκεται ο διατηρητέος παραδοσιακός οικισμός του Πολυκέρασου. Σκαρφαλωμένος στα 1220μ. στο Βίτσι, δίπλα στα πυκνά του δάση οξιάς.

Οπως όλα τα κεφαλοχώρια της Δυτικής Μακεδονίας, έτσι και ο Πολυκέρασος ήταν ένα ζωντανό κέντρο μέχρι τον εμφύλιο πόλεμο, όταν καταστράφηκε το 1946. Ηταν η δεύτερη καταστροφή, μετά εκείνη του 1904 στη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα, αλλά η πλέον κρίσιμη, καθώς οι συνθήκες ήταν πλέον διαφορετικές. Ο οικισμός σχεδόν εγκαταλείφθηκε και η μετανάστευση είχε τον κύριο λόγο.

Σήμερα η αύξηση του τουριστικού ενδιαφέροντος και η κήρυξή του σε διατηρηταίο οικισμό έχουν συμβάλει στην αναγέννησή του.

 

Γράμμος (Γράμουστα)

Ο Γράμμος είναι πια μια μικρή κοινότητα λίγων κατοίκων, που τις προηγούμενες δεκαετίες είχε ερημώσει τελείως, αλλά τα τελευταία χρόνια αρχίζει να αξιοποιείται τουριστικά. Απέχει 67χλμ. από την Καστοριά και είναι από τα πιο απομονωμένα και ορεινά χωριά της Ελλάδας.

Ηταν μεγάλο και ιστορικό βλαχοχώρι του όρους Γράμμου και, όπως και οι άλλοι εγκαταλειμένοι ή ερημωμένοι οικισμοί της περιοχής, υπήρξε ζωντανό οικονομικό και πολιτιστικό κύτταρο του ορεινού αυτού κόσμου από τον 17ο και μέχρι τον 20ο που οι πολιτικές περιπέτειες το ερήμωσαν.

Το πρόσφατο οικοτουριστικό ενδιαφέρον για το όρος Γράμμο έχει αρχίσει να αναζωογονεί το χωριό. Πάνω από το χωριό βρίσκεται η ψηλότερη κορυφή του Γράμμου και η περίφημη Δρακολίμνη του.

 

Νεστόριο

Το Νεστόριο είναι μια μικρή ορεινή κωμόπολη (υψ. 900μ.), πρωτεύουσα του ομώνυμου Δήμου, 25χλμ. από την Καστοριά. Το Νεστόριο είναι πολύ γνωστό χάρη στο περίφημο River Party, που γίνεται στις όχθες του Αλιάκμονα, κάθε Ιούλιο, εδώ και αρκετές δεκαετίες και προσελκύει χιλιάδες επισκέπτες.

Οι εκδηλώσεις του River Party έκαναν το Νεστόριο σημαντικό τουριστικό προορισμό και σε συνδυασμό με το πανέμορφο φυσικό περιβάλλον αναπτύχθηκαν σιγά-σιγά πολλές φυσιολατρικές και αθλητικές (ποτάμια σπορ, αναρρίχηση, ορειβασία) δραστηριότητες και η περιοχή του Νεστορίου έχει αποκτήσει αξιόλογες τουριστικές υποδομές.

 

Επταχώρι

Το Επταχώρι βρίσκεται πάνω στην επαρχιακή οδό Ιωαννίνων-Κοζάνης, σε υψόμετρο 880μ., 60χλμ. από την Καστοριά και 38χλμ. από το Νεστόριο. Είναι ένας οικισμός του Βοΐου με μακρά παράδοση στην τέχνη της πέτρας, πράγμα που ο επισκέπτης διαπιστώνει στα εντυπωσιακά παλιά του κτίρια.

Ο οικισμός περιβάλλεται από διαβρωμένα υψώματα με εντυπωσιακές χαραδρώσεις. Ειδικότερα μια χαράδρα στα ανατολικά του είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή με τις συνεχείς λοξές στρώσεις του φλίσχη και την αραιή βλάστηση από δένδρα, κυρίως φυλλοβόλα και μαυρόπευκα. Πάνω στα διαβρωμένα εδάφη των γύρω υψωμάτων αναπτύσσεται μία ιδιαίτερη χλωρίδα προσαρμοσμένη στα κινούμενα χώματα, που απειλούν το χωριό με τις συχνές κατολισθήσεις τους.

Κατά την περίοδο της πρωτοχρονιάς και των Θεοφανείων στο Επταχώρι τηρείται το έθιμο των «μπουμπαραίων»: Οι νέοι του χωριού μεταμφιέζονται φορώντας τομάρια ζώων και βάφοντας το πρόσωπο τους και γυρνάνε και χορεύουν σε όλο το χωριό.


Παρακαλώ περιμένετε. Η αναζήτηση θα διαρκέσει μερικά δευτερόλεπτα.